یزد

مناطق ویژة علم و فناوری، منظومه‌ای از امکانات علمی، صنعتی، تولید، آزمایشگاه، تحقیقات، زیرساخت‏ها و محیط‌های ارتباطی، نهادها و مؤسسات، افراد و اطلاعات هستند که با تکیه بر خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها در یک گستره جغرافیایی و براساس یک نظام مدون و هم‌پیوند با اهداف و راهکار‏های معین هماهنگ شده و با جذب فرصت‌ها و سرمایه‌های علمی، اقتصادی، انسانی، ملی، منطقه‏ای و بین‌المللی و اشتراک منافع همه طرف‏های ذینفع و هم افزایی بین سازمان‏‏ها، مراکز و مؤسسات حاضر در منطقه، سبب ارتقاء نوآوری و در نتیجه توسعه‏ تولید، ثروت، رفاه ملی و ایجاد جامعه دانایی‏محور می‏شوند.

 

1-   اهداف ایجاد منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

·             زمینه‌سازی برای تجمیع و هم‌افزایی عناصر مؤثر در منطقه 

·             ارتقاء و بهره‌وری در سرمایه‌گذاری‌های لازم از طریق هم پیوندی عناصر موجود برای توسعه اقتصاد مبتنی بر دانایی

·        ارتقا و تقویت جایگاه عناصر فعال در حوزه‌های مختلف منطقه و آماده سازی منابع بالقوه و پیوند آنها با عرصه اقتصاد بین‌المللی از طریق ایجاد شرایط هم افزایی و رقابتی

·           جذب و حفظ سرمایه‌های انسانی خلاق و شایسته و ایجاد اشتغال ارزش افزا و مشارکت مردمی

·           ایجاد تسهیلات حقوقی، خدماتی و اجرایی جهت راه‌اندازی خوشه‌های صنعتی مرتبط با فناور روز

·           ایجاد مشارکت دولتی و حمایت‌های معنوی و مادی از توسعه منطقه

 

2-          سیر مصوبه‌های قانونی و حقوقی در خصوص منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

مصوبه‌‌های قانونی درخصوص تأسیس منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد در جدول 1 ارائه شده است.

جدول 1: مصوبه‌های قانونی مرتبط با تأسیس منطقه ویژه استان یزد

تاریخ

مرجع صدور

عنوان مصوبه

1385

هیئت وزیران

ایجاد منطقه ویژه علم و فنّاوری استان یزد

1389

هیئت وزیران

تغییر نام منطقه ویژه یزد به منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

1389

هیئت وزیران

اختصاص بودجه به مبلغ بیست میلیارد ریال در سال 1390

1391

کمیسیون دائمی شورای عتف

تصویب کلیات ایجاد منطقه ویژه علم و فنّاوری در یزد

1389

شرکت شهرک‌های صنعتی کشور

ایجاد شهرک الکترونیک و فنّاوری اطلاعات استان یزد

1390

هیئت وزیران

کمک به ایجاد شهرک الکترونیک و فنّاوری اطلاعات استان یزد با اعتباری بالغ بر 20 میلیارد ریال

جدول 2: سوابق مطالعات انجام شده در استان یزد

3-      سوابق مطالعات انجام شده در استان یزد

به منظور تبیین مبانی نظری مناطق ویژه علم و فنّاوری و تدوین مدل کسبو کار منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد مطالعاتی توسط شرکت‌های مشاوره‌ای انجام شده است. مدل کلی سامان‌دهی مطالعات و نمادین و ؟؟؟؟ مطالعات به ترتیب در شکل 1 و 2 ارائه شده است.

 

  

4-      برنامه راهبردی منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

·         هم‌پیوندی عناصر موردنیاز برای توسعه فنّاوری برتر و ارائه تسهیلات لازم در راستای:

·         تحقق اقتصاد دانش‌بنیان در استان

·         ایجاد اشتغال ارزش‌افزا در استان

·         ایجاد شرایط رقابتی و هم‌افزایی در بین عناصر حوزه فنّاوری استان

·         جذب و حفظ سرمایه‏های انسانی در استان

 

·         چشم انداز/ منطقه

یکی از برترین مناطق ویژه در سطح کشور، پیشرو در منطقه ی آسیای جنوب غرب و مطرح در سطح بین‌الملل در افق 1404 در حوزه علم و فنّاوری

 

·         دغدغه‌های استراتژیک:

¢     شیوه مناسب استقرار و مدیریت منطقه‏ ویژه

¢     طرح مالی مناسب منطقه ویژه علم و فنّاوری استان یزد

نحوه ایجاد هماهنگی و تعامل سازنده بین اعضای هیئت اجرایی و عناصر منطقه‏ ویژه

نبود ظرفیت‏های قانونی مناسب و کافی برای ایجاد و توسعه‏ منطقه ویژه

¢     نحوه‏ فعالیت منطقه ویژه در جهت توسعه‏ پایدار استان

¢     نحوه ایجاد جذابیت‌های لازم برای مشتریان منطقهی ویژه

¢     نحوه ایجاد همراستایی و هماهنگی با اسناد بالادستی

¢     نحوه‏ ‏‏بهره‏مندی حداکثری از ظرفیت‏های استان

¢     راه‌اندازی سریع‏تر منطقه ويژه

 

·         استراتژی‌های منطقه ویژه علم و فنّاوری:

 

·         طراحی مدل جامع کسب و کار منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

در شکل زیر مدل جامع کسب‌و کار منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد آورده شده است.

 

5-      ویژگی‌های خاص منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

·     ویژگی اول: عدم تمرکز دارایی ها و به خصوص زمین در منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد (یعنی منطقه ویژه علم و فنّاوری به دنبال تملک و واگذاری زمین نیست)

·         ویژگی دوم: ضرورت وجود یک سازمان عامل مستقل برای مدیریت یکپارچه و مستقیم در منطقه ویژه علم وفنّاوری یزد

·         ویژگی سوم: ضرورت وجود چابکی و هوشمندی در سازمان عامل

·         ویژگی چهارم: ایجاد هم افزایی از طریق برقراری ارتباط بین عناصر اصلی منطقه ویژه علم و فنّاوری

·     ویژگی پنجم: بر عهده گرفتن وظایف اصلی و خاص توسط سازمان عامل و پیشبرد اهداف و برنامه‌ها از طریق مدیریت شبکه عناصر در منطقه

·     ویژگی ششم: توزیع هزینه‏ها و استفاده از منابع موجود و پراکنده‌ی ذینفعان و عدم ورود مستقیم منطقه‏ی ویژه علم و فنّاوری به مسائلی از قبیل تأمین، تجهیز و راه‏اندازی مراکز جدید

·         ویژگی هفتم: ایفای نقش مکمل و ایجاد کننده حلقه‌های مفقوده توسعه علم و فنّاوری در استان از طرف منطقه‏ ویژه علم و فنّاوری

·     ویژگی هشتم: برقراری ارتباطات نزدیک و مستمر بین عامل مدیریت منطقه ویژه‏ علم و فنّاوری و مشتریان برای ارائه‏ی خدمات متناسب با خواسته‏ها و نیازمندی آنان

·         ویژگی نهم: ایجاد جریان درآمدی برای منطقه ویژه‏ علم و فنّاوری به‏منظور انجام هرچه بهتر وظایف

 

6-          محدوده فیزیکی منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

هسته مرکزی منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد حول محور مواصلاتی مهریز- اردکان گسترده شده‌است. در عین حال گستره منطقه محدود نشده و تنها خواست و علاقه عناصر به میزان بهره‌مند شدن از حمایت هاست که تعیین کننده موقعیت استقرار عناصر است.

جذابیت منطقه برای استقرار عناصر در نزدیکی محور مذکور به مراتب بالاتر از موقعیت‌های دارای فاصله بیشتر است و این نیز تنها به دلیل محدودیت‌های فنی و فیزیکی در ارائه برخی خدمات خاص است.

در محدوده تاثیر مستقیم، برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ی ویژه، جدی‌تر، با تمرکز بالاتر و همراه با کنترل بیشتر خواهد بود و هرچه فاصله عناصر مستقر در منطقه از این محور مواصلاتی بیشتر شود، بهره­مندی از برخی حمایت‌ها کاهش می‌یابد (شکل 2).

 

وضعیت عمومی محدوده فیزیکی

فهرست زیرساخت‌های موجود در منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد در جدول 3 و شکل 3 ارائه شده است.

 

جدول 3: فهرست زیرساخت‌های موجود در منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

ü      محو های مواصلاتی ریلی

ü      محورهای مواصلاتی جاده‌ای

ü      فرودگاه بین‌المللی

ü      بندر خشک

ü      شهرک تخصصی فنّاوری اطلاعات و ارتباطات

ü      شهرک‌های متعدد صنعتی

ü      منطقه ویژه اقتصادی

ü      نمایشگاه بین‌المللی

ü      طرح جامع پارک علم و فنّاوری

ü      ورزشگاه بزرگ یزد

ü      خوشه های صنعتی کاشی و سرامیک، نساجی و ..

ü      مراکز دانشگاهی متعدد و معتبر

ü      مراکز خدمات رفاهی و....

 بر اساس مدل طراحی شده، صنایع اصلی استان در صورتی‌که شرایط لازم را احراز نمایند؛ می‌توانند در ردیف مشمولان حمایتی منطقه‌ی ویژه‌ی علم و فنّاوری یزد قرار گیرند.

  

 

·         ویژگیهای مشتریان هدف

در گروه‏های مختلف مشتریان، مشتریان استان یزد در اولویت قرار دارند. با این نگرش، مشتریان هدف منطقه‏ی ویژه شامل مراکز آموزشی، مراکز علمی و فنّاوری، واحدهای صنعتی، سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی، مراکز رفاهی- تفریحی، مراکز بهداشتی- درمانی، شرکت‌های پیمانکاری و خدماتی و شرکت‌های بازرگانی فعال در سطح استان هستند که ویژگی‏های زیر را داشته باشند:

·         دوستدار محیط زیست؛

·         کم آب‌خواه؛

·         فعالیت در حوزه‏های منطبق با اولویت‏های فنّاوری‌های نوین استان، سند توسعه‌ی استان و اسناد کلان کشوری

·         فعال درتحقیق و توسعه

 

8-          عناصر و بازیگران منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

عناصر و بازیگران فعال در منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد در جدول 4 خلاصه شده است.

 

 

جدول 4: عناصر فعال در منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

Ø      شرکت مخابرات

Ø      شرکت آب و فاضلاب

Ø      شرکت توزیع برق

Ø      شرکت گاز

Ø      شرکت شهرک‌های صنعتی

Ø      اداره راه و شهرسازی

Ø      اداره منابع طبیعی

Ø      بیمارستان‌ها و سایر مراکز درمانی

Ø      دانشگاه و سایر مراکز آموزشی

Ø      مراکز رفاهی، تفریحی، فرهنگی، اقامتی

Ø      بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری

Ø      اداره‌ی گمرک

Ø      سازمان امور مالیاتی

Ø      شرکت‌های بیمه

Ø      اداره کل مالکیت صنعتی

Ø      اداره صنعت، معدن و تجارت

Ø      اداره تعاون، کار و رفاه اجتماع

Ø      پارک علم و فنّاوری و مراکز رشد

Ø      شهرداری

 

9-          تفاهم‌نامه‌های امضاء شده بین عناصر اصلی و منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

مواد تفاهم‌نامه‌های امضاء شده بین عناصر اصلی و منطقه ویژه علم و فنّاوری به شرح جدول 5 است.

 

جدول 5: مواد تفاهم‌نامه بین عناصر اصلی و منطقه ویژه علم و فنّاوری

طرف تفاهم

مواد تفاهم‌‌نامه

شرکت مخابرات

توسعه‌ی زیرساخت‌های ارتباطی در منطقه

شرکت آب و فاضلاب

ارائه‌ خدمات آب و فاضلاب در جهت ایجاد و توسعه منطقه

شرکت توزیع برق

ارائه‌ خدمات توزیع در جهت ایجاد و توسعه منطقه.

شرکت گاز

گازرسانی جهت ایجاد و توسعه منطقه.

شرکت شهرک‌های صنعتی

زمینه‌سازی حضور و فعالیت خوشه‌های صنعتی در منطقه؛

زمینه‌سازی حضور و فعالیت واحدهای صنعتی در منطقه؛ استفاده از تجهیزات تحقیقاتی صنعت توسط سایر عناصر؛ و ایفای نقش فعال در شبکه‌های ارتباطی.

اداره‌ راه و شهرسازی

ایجاد امکانات رفاهی، تفریحی، فرهنگی، بهداشتی و اقامتی در منطقه؛ و رعایت نمودن محدودیت‌ها و الزامات منطقهی ویژه در واگذاری‌ها.

اداره منابع طبیعی

رعایت نمودن محدودیت‌ها و الزامات منطقه‌ ویژه در واگذاری‌ها.

بیمارستان‌ها و سایر مراکز درمانی

ارائه‌ی خدمات بهداشتی و درمانی به عناصر.

 

10-  برنامه سازمانی منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد

الزامات : الزام آئین نامه و اسناد بالادستی

        لزوم وجود «هیئت اجرایی» و «سازمان عامل»

        لزوم تشکیل هیئت اجرایی با ترکیب مشخص به‏منظور هماهنگی، نظارت و مدیریت تأسیس و توسعه منطقه ویژه علم و فنّاوری در سطح استان

        لزوم ایجاد سازمان عامل استقرار و توسعه منطقه ویژه علم و فنّاوری به‏منظور مطالعه، تأسیس، مدیریت و توسعه منطقه

       ساختار حقوقی غیردولتی

        مطابقت با سیاست‌های کلی اصل 44 مبنی بر عدم دخالت دولت در فعالیت‌های اقتصادی جدید

 

الزام مطالعات

        ساختار چابک و قدرتمند

        برخورداری از ساختار مدیریتی و نظارتی با تمرکز بر استفاده از ظرفیت های استان

        وجود نهاد ارتباطی مستقیم با مشتریان

 

ساختار حقوقی

     ساختار حقوقی پیشنهادی جهت سازمان عامل توسعه و استقرار منطقه ویژه علم و فنّاوری یزد:

1.     غیر دولتی- غیرانتفاعی

2.     با تشکیلات و اساسنامه مشخص (شکل 4)